Skip to content

Δυσλεξία Εκτύπωση E-mail

Ο όρος μαθησιακές δυσκολίες πρωτοπαρουσιάστηκε το 1963 από τον Samuel Kirk.Η Δυσλεξία μπορεί να οριστεί ως ειδική μαθησιακή δυσκολία στην ανάγνωση, την ορθογραφία και την γραπτή γλώσσα. Είναι κατά βάση μια διαταραχή που αφορά κυρίως τον γραπτό λόγο. Κύριο χαρακτηριστικό της είναι ένα σοβαρό έλλειμμα στην φωνολογική ενημερότητα δηλαδή στην ικανότητα του ατόμου να αναγνωρίζει και να χειρίζεται τους στοιχειώδεις ήχους (φωνήματα) του λόγου και να τα ταυτοποιεί με τα αντίστοιχα σύμβολα του γραπτού λόγου (γραφήματα).

Η σχολική επίδοση του παιδιού είναι κατώτερη της σχολικής του ηλικίας. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι δεν οφείλεται σε έλλειψη ευφυΐας. Δεν μπορεί να αποδοθεί σε ανεπαρκή διδασκαλία, ούτε σε ελλείμματα της ακουστικής, της οπτικής και της νευρολογικής λειτουργίας.

 Είναι μια μαθησιακή δυσκολία που προκαλεί σύγχυση, αμφιβολίες και διαφωνίες στους γονείς, στους εκπαιδευτικούς αλλά ακόμη και στους ειδικούς. Από ιατρική άποψη πολλές θεωρίες έχουν διατυπωθεί για τα αίτια της δυσλεξίας ακόμη όμως δεν γνωρίζουμε τα ακριβή αίτια που την προκαλούν. Υπολογίζεται ότι στην Ελλάδα περίπου το 5% στο σύνολο του μαθητικού πληθυσμού έχει κάποια μορφή δυσλεξίας.

Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι οι μαθησιακές δυσκολίες τείνουν να παρουσιάζονται περισσότερο στα αγόρια από ότι στα κορίτσια. Μερικοί από τους πολλούς γνωστούς ανθρώπους που αντιμετώπιζαν παρόμοιες δυσκολίες είναι ο Θωμάς Εντισον, ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, ο Τομ Κρούζ, ο Γουόλτ Ντίσνει, Ο Μοχάμεντ Άλι, ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, ο Πάμπλο Πικάσο, ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, ο Μάτζικ Τζόνσον και η Αγκάθα Κρίστυ. Πολλά λοιπόν άτομα με δυσλεξία έχουν καλλιτεχνικά ταλέντα και καλλιτεχνική δημιουργία και μπορούν να ασχοληθούν με την ζωγραφική, την μουσική, την φωτογραφία και την γλυπτική.

 

Τα συμπτώματα είναι πολλά και ποικίλα αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ένα άτομο πρέπει να τα έχει όλα για να διαγνωστεί ως άτομο με δυσλεξία.

 

Όσον αφορά την ανάγνωση

Αργεί να μάθει το μηχανισμό της ανάγνωσης και η πρόοδος του είναι πιο αργή σε σχέση με τους συμμαθητές του. Η ανάγνωση του είναι συλλαβιστή, χωρίς ροή. Δεν σταματά σε κόμμα ή σε τελεία Δυσκολεύεται να κρατήσει την σωστή σειρά του κειμένου και η κατανόηση είναι μειωμένη. Συγχέει λέξεις που μοιάζουν ακουστικά ή οπτικά (μένω-δένω). Δυσκολεύεται να τονίσει σωστά τις λέξεις. Αγνοεί τα σημεία στίξης με αποτέλεσμα να μην χρωματίζει σωστά όταν διαβάζει ένα κείμενο ενώ υπάρχει και δυσκολία στο να γυρίσει από το τέλος της μιας γραμμής στην αρχή της επόμενης.

 

 Όσον αφορά την γραφή

Τα γράμματα του είναι δυσανάγνωστα. Παρατηρείται αστάθεια στο σχήμα και στη κλίση των γραμμάτων με ακανόνιστα μεγέθη. Δεν τονίζει ή τονίζει λάθος.

Παραλείπει ή προσθέτει γράμματα, συλλαβές ή λέξεις (μλι αντί για μέλι, μαγαζζί αντί για μαγαζί). Υπάρχει καθρεπτική γραφή (χα αντί για αχ). Αντικαθιστά γράμματα σε λέξεις γιατί συγχέει αυτά που μοιάζουν ακουστικά (υ-χ, β-φ, θ-δ). Κάνει σύντμηση λέξεων (πίνω αντί πίνοντας). Δεν κρατάει τις αποστάσεις μεταξύ των λέξεων (αύριο θαπαμε βόλτα). Δεν τηρεί τους βασικούς κανόνες της ορθογραφίας. Το γραπτό του στο σκέφτομαι και γράφω είναι πολύ περιορισμένο και το νόημα δεν είναι σωστό ενώ πολλές φορές δεν ανταποκρίνεται στο θέμα που δίνεται από τον δάσκαλο.

 

Μπορεί να έχει πρόβλημα στα μαθηματικά.

Όπως για παράδειγμα έλλειψη κατανόησης μαθηματικών εννοιών, όρων, συμβόλων. Αδυναμία αναγνώρισης αριθμητικών συμβόλων και δυσκολία διεξαγωγής βασικών αριθμητικών υπολογισμών. Μπορεί να έχει δυσκολία στη ορθή στοίχιση των αριθμών, δυσκολία στην αποστήθιση των πινάκων πολλαπλασιασμού και τέλος να υπάρχει καθρεπτισμος αριθμών (6 αντί για 9, ε αντί για 3).

 

Έχει δυσκολίες στην εκτέλεση έργων που προϋποθέτουν προσανατολισμό στον χρόνο ή στο χώρο δηλαδή μπορεί να δυσκολεύεται να μάθει την ώρα, να διαβάσει σωστά τον χάρτη, να συγχέει το χθες – αύριο, δεξιά – αριστερά, Ανατολή – Δύση.

Έχει δυσκολίες να θυμηθεί άρα και να εκτελέσει σειρά προφορικών εντολών. Να πει με την σειρά τις μέρες της εβδομάδας, τους μήνες του χρόνου, να μάθει την προπαίδεια.

 

Ένα παιδί μπορεί να έχει και κάποια μαθησιακή δυσκολία και σύνδρομο Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ). Τουλάχιστον 3 στα 4 άτομα με ΔΕΠ-Υ έχουν και μαθησιακές δυσκολίες. Επίσης 1 στα 3 παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες έχουν επίσης ΔΕΠ-Υ. Γι αυτό το λόγο είναι αναγκαίο να αναφερθούμε περιληπτικά στο σύνδρομο αυτό και στα συμπτώματα του πριν συνεχίσουμε με μερικές πρακτικές συμβουλές για την δυσλεξία.

 

Το σύνδρομο Ελλειμματικής προσοχής – Υπερκινητικότητας αναφέρεται σε παιδιά που αντιμετωπίζουν σωματική υπερδραστηριότητα και διάσπαση προσοχής. Χαρακτηριστικά γνωρίσματα είναι η δυσκολία στη συμμόρφωση υποδείξεων, η απροσεξία, η διάσπαση της προσοχής, η δυσκολία στις σχολικές υποχρεώσεις και η υπερκινητικότητα. Είναι μια κατάσταση που ταλαιπωρεί αρκετά το παιδί, τους γονείς του, αλλά και τους δασκάλους.

 

Το σύνδρομο αυτό προσβάλλει 1 στα 100 παιδιά κάτω των 11 ετών και είναι τρεις φορές πιο συχνό στα αγόρια από ότι στα κορίτσια. Στην εφηβεία τα συμπτώματα αμβλύνονται αλλά τα παιδιά αυτά εξακολουθούν να είναι πιο ενεργητικά και παρορμητικά από τα αλλά παιδιά της ηλικίας τους. Δεν γνωρίζουμε ακόμη τις ακριβείς αιτίες αλλά οι γενετικοί παράγοντες φαίνεται να παίζουν σημαντικό ρόλο.

 

Ένα παιδί με υπερκινητικό σύνδρομο μπορεί να έχει τα ακόλουθα συμπτώματα.

· Δυσκολεύεται να μείνει καθισμένο μέσα στην τάξη και στριφογυρίζει στην καρέκλα του.

· Δυσκολεύεται να περιμένει τη σειρά του στα παιχνίδια ή στις ομαδικές δραστηριότητες.

· Διασπάται η προσοχή του από εξωτερικά ερεθίσματα εύκολα.

· Δυσκολεύεται να παίξει ήρεμα.

· Μιλάει συχνά ακατάπαυστα.

· Διακόπτει τους άλλους όταν μιλάνε.

· Φαίνεται να μην ακούει.

· Δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί σε μια δουλειά, δραστηριότητα, διάβασμα ή παιχνίδι.

· Εμπλέκεται σε επικίνδυνες δραστηριότητες χωρίς να αντιλαμβάνεται τις επιπτώσεις.

· Αφήνει ανολοκλήρωτες τις δραστηριότητες που κάνει και πηγαίνει σε άλλες.

· Δεν ανταποκρίνεται στην πειθαρχία και έχει συχνά ξεσπάσματα θυμού.

· Έχει ανήσυχο ύπνο.

· Κοιμάται αργά και ξυπνάει νωρίς.

· Είναι κοινωνικά ανώριμο και δυσκολεύεται να κάνει φιλίες.

· Έχει χαμηλή εμπιστοσύνη στον εαυτό του και νιώθει ανόητο διότι δεν μαθαίνει εύκολα όπως οι συμμαθητές του.

· Έχει χαμηλή σχολική επίδοση διότι μένει πίσω στις σχολικές εργασίες.

 

Τα συμπτώματα πρέπει να είναι παρόντα για τουλάχιστον έξι μήνες και συνήθως ξεκινούν στην προσχολική ηλικία. Σημαντικό επίσης είναι να ισχύουν και στο σχολείο αλλά και στο σπίτι. Μεταξύ 30 – 50 % των παιδιών αυτών αντιμετωπίζουν και προβλήματα συμπεριφοράς.

 

Τα παιδιά με αυτό το σύνδρομο έχουν φυσιολογική διανοητική ικανότητα.

Μπορεί να φαίνονται παρόμοιες καταστάσεις (δυσλεξία και ΔΕΠ-Υ) όμως δεν είναι ίδιες. Στην πραγματικότητα μπορεί κάποιο παιδί να έχει τη μια ή και τις δυο καταστάσεις, με την καθεμία να προκαλεί ξεχωριστά προβλήματα

 

Όλα τα παραπάνω είναι λογικό να επηρεάζουν αρνητικά την σχολική επίδοση του παιδιού με αποτέλεσμα να νιώθει απογοητευμένο, απαισιόδοξο και αποθαρρημένο για το σχολείο διότι ενώ προσπαθεί δεν βλέπει αποτέλεσμα. Φυσικό είναι να έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση και εσωτερική ένταση και αυτό πολλές φορές επιφέρει αποστροφή προς το σχολείο και προβληματική συμπεριφορά. Είναι συχνές οι φορές που λαμβάνει αρνητική κριτική από τους δασκάλους, τους γονείς και τους συμμαθητές του.

 

Πως μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς

Να αποδεχθείτε αυτή την δυσκολία που έχει το παιδί σας και να το βοηθήσετε να βελτιώσει την απόδοση του με θεραπεία από ειδικό. Όσο νωρίτερα γίνει η διάγνωση και δοθεί η κατάλληλη βοήθεια τόσο καλύτερο θα είναι και το αποτέλεσμα.

Να ενθαρρύνετε την οργάνωση μέσα στο σπίτι αλλά και να είστε οι ίδιοι σωστά πρότυπα για το παιδί σας. Δεν μπορούμε να ζητάμε από το παιδί μας να είναι οργανωμένο στο γραφείο του, στα βιβλία του και στο δωμάτιο του όταν εμείς οι ίδιοι δεν είμαστε οργανωτικοί.

 

Να ενθαρρύνετε το παιδί να προσπαθεί και να τονίζετε τα θετικά του στοιχεία είτε σε σχολικούς, είτε σε εξωσχολικούς τομείς και να αποφεύγετε τους αρνητικούς χαρακτηρισμούς.

 

Να εξασφαλίσετε στο παιδί ένα συγκεκριμένο μέρος στο οποίο θα διαβάζει χωρίς θορύβους και τηλεόραση. Αν τον βοηθάει μπορεί να έχει σε χαμηλή ένταση μουσική (όσο παράξενο κι αν σας ακούγεται αυτό).

 

Να βοηθάτε το παιδί να ξεπεράσει δυσκολίες που τυχόν έχει με το διάβασμα αλλά να μην τον διαβάζετε πάντα εσείς γιατί σε αυτή την περίπτωση δεν θα μπορέσει ποτέ να δοκιμάσει τις δυνάμεις του.

 

Να ανταμείβετε τις προσπάθειες του παιδιού σας με ενισχύσεις όπως θετικά σχόλια.

Να έχει το παιδί και άλλες δραστηριότητες πέρα από το διάβασμα. Οι εξωσχολικές δραστηριότητες είτε είναι καλλιτεχνικά, είτε αθλητισμός, είτε προσκοπισμός και κατασκήνωση βοηθούν το παιδί να ωριμάσει, να κοινωνικοποιηθεί και να εξωτερικεύσει την αρνητική ενέργεια που έχει από την πίεση του σχολείου σε άλλες δραστηριότητες (που πιθανό κάνει καλύτερα) και να βελτιώσει την αυτοεκτιμηση του.

 

Μην τιμωρείτε, μην φωνάζετε, μην βιαιοπραγείτε και μην αισχρολογείτε διότι το μόνο που θα καταφέρετε είναι να νιώσετε ενοχές εσείς οι ίδιοι, το παιδί να νιώσει περισσότερη απογοήτευση με αποτέλεσμα να μειωθεί περισσότερο η αυτοεκτιμηση του, αλλά πολύ πιθανό να δημιουργηθεί επίσης άγχος, φοβία και αποστροφή προς το σχολείο και την μάθηση γενικότερα.

 

“Αναγνώρισε τα ταλέντα και την αξία του παιδιού σου, για να τα αναγνωρίσει και το ίδιο στον εαυτό του” (Lucy Jo Palladino).

 

Το σημαντικότερο από όλα είναι να διαγνωστεί όσο το δυνατό νωρίτερα ώστε να μπορέσει να βοηθηθεί το παιδί με κατάλληλους χειρισμούς από το σχολείο, το σπίτι, αλλά και από κάποιον ειδικό ο οποίος θα ασχοληθεί θεραπευτικά με το παιδί για να βελτιωθεί η απόδοση του στο σχολείο αλλά και να νιώσει καλύτερα με τον εαυτό του και να αυξηθεί η αυτοεκτίμηση του. Όταν μπορέσει το παιδί να αποδεχτεί τον εαυτό του με τις όποιες αδυναμίες του θα νιώθει ισορροπημένο ψυχικά και θα αρχίσει να χαίρεται ξανά τη μάθηση και το σχολείο.

 

Πως μπορεί να βοηθήσει ο εκπαιδευτικός

Πρέπει οι εκπαιδευτικοί αν αντιληφθούν κάποια συμπτώματα από τα παραπάνω είτε σε παιδιά είτε σε έφηβους να συζητήσουν με τους γονείς το πρόβλημα χωρίς να φοβούνται ότι οι γονείς θα αντιδράσουν αρνητικά. Οι γονείς έπειτα θα πρέπει να απευθυνθούν σε κάποια ειδική ιατροπαιδαγωγική υπηρεσία όπου θα γίνει η διάγνωση και έπειτα σε έναν ειδικό για την θεραπεία ο οποίος θα βοηθήσει το παιδί αλλά και τους γονείς με κατάλληλους χειρισμούς και συμβουλές.

 

Δεν πρέπει να υπάρχει ετικετοποίηση διότι αυτή θα μειώσει ακόμη περισσότερο την αυτοεκτίμηση του παιδιού.

 

Θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι το παιδί δυσκολεύεται να παρακολουθεί, να ακούει, να κάθεται προσεκτικά, να συγκεντρώνεται και να μαθαίνει.

 

Είναι απαραίτητο να υπάρχει συνεχής ενθάρρυνση, περισσότερη κατανόηση, ήρεμη και καθαρή ομιλία μέσα στην τάξη. Θα βοηθούσε επίσης να υπάρχει μια διακριτική βοήθεια από τον εκπαιδευτικό γι αυτό το λόγο θα ήταν σωστό ο μαθητής να κάθεται μπροστά, κοντά στον εκπαιδευτικό αλλά και στον πίνακα για να βλέπει καλύτερα. Αν γίνεται να βρίσκεται και μακριά από παράθυρα θα ήταν πολύ βοηθητικό γιατί αποσπάται η προσοχή του πολύ εύκολα. Φυσικά χρειάζεται περισσότερος χρόνος για γραφή και αντιγραφή καθώς και εξατομικευμένη βοήθεια όποτε είναι δυνατό.

 

Να μη  χρησιμοποιείτε το κόκκινο μελάνι για τη διόρθωση των γραπτών διότι αυτό επιφέρει απογοήτευση και σύγχυση. Να δείχνετε υπομονή και ενθάρρυνση.

“Ο δάσκαλος δε σπαταλάει ούτε καταστρέφει τις δυνατότητες του παιδιού, αλλά του δίνει τα πνευματικά εργαλεία για να αναπτύξει τη μοναδικότητα του και να συνειδητοποιήσει το ιδιαίτερο δυναμικό που κατέχει στο σώμα, στο πνεύμα και στην ψυχή του” (John Fischer).

 

“Αν το παιδί δεν μπορεί να μάθει με τον τρόπο που το διδάσκουμε, τότε πρέπει να το διδάξουμε με τον τρόπο που μπορεί να μάθει” (Maria Montessori).

 

Μερικές συμβουλές που βοηθούν το ίδιο το παιδί είναι:

· Να προσπαθεί να κρατά τα βιβλία και τα τετράδια του καθαρά.

· Να σημειώνει σωστά τις εργασίες που του αναθέτουν για κάθε μάθημα ξεχωριστά.

· Να κοιτά κάθε πρωί το πρόγραμμα της ημέρας ώστε να μην ξεχνά βιβλία στο σπίτι που χρειάζονται για το σχολείο.

· Να φτιάχνει την τσάντα του αλλά και τα ρούχα που θα φορέσει από το προηγούμενο βράδυ για να μην χάνει χρόνο.

· Αν δυσκολεύεται να ξυπνά πρέπει να χρησιμοποιεί ξυπνητήρι.

· Πρέπει να έχει κοιμηθεί αρκετά διότι ξεκούραστο μυαλό μαθαίνει γρήγορα και καλά.

· Πριν αρχίσει το διάβασμα, καθορίζει ένα μικρό πρόγραμμα για το τι έχει να κάνει ακριβώς για την άλλη μέρα. Μετά τοποθετεί πάνω στο τραπέζι τετράδια-βιβλία σχετικά με ένα μόνο μάθημα.

· Καλύτερα να αρχίζει με το πιο δύσκολο μάθημα, γιατί είναι ακόμα ξεκούραστο και μπορεί να ξεπεράσει τις δυσκολίες πιο εύκολα.

· Όταν τελειώνει ένα μάθημα, μπορεί εάν θέλει να κάνει διάλειμμα 10 λεπτά.

 

“Δεν έχει σημασία αν προχωράς γρήγορα ή αργά αρκεί να μην σταματάς” (Κομφούκιος).

 Η κύρια θεραπεία για την δυσλεξία είναι η διδασκαλία ανάγνωσης, ορθογραφίας και γραφής από εξειδικευμένο άτομο. Επίσης χρειάζεται διορθωτική αγωγή προσανατολισμού στο χώρο, στον χρόνο, στην κατανόηση κειμένου, στη γραφή εκθέσεων, στην κατανόηση μαθηματικών πράξεων και στην γραμματική. Οι ασκήσεις συνδυάζουν συνήθως εικόνες και λέξεις. Οι περισσότερες μέθοδοι χρησιμοποιούν πολλές αισθητηριακές οδούς. Χρειάζεται συναισθηματική υποστήριξη και το παιδί και οι γονείς του. Είναι πολύ βασικό να λυθούν πιθανές απορίες να βελτιωθεί η σχέση ανάμεσα στο παιδί και τους γονείς αλλά και η σχέση ανάμεσα στο παιδί και την μάθηση. Η αύξηση της αυτοεκτίμησης είναι αναγκαία για το παιδί καθώς και η μάθηση τρόπων για ευκολότερο και γρηγορότερο διάβασμα στο σπίτι. Φυσικά θα πρέπει να υπάρχει συνεννόηση μεταξύ ειδικού, εκπαιδευτικού και γονέων.

Τα άτομα με δυσλεξία απλά χρειάζονται ένα διαφορετικό τρόπο μάθησης. Μπορούν να σπουδάσουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι γονείς δεν πρέπει να απογοητεύονται αλλά ούτε και τα ίδια τα παιδιά. Η διάγνωση θα εξηγήσει τη δυσκολία του παιδιού (που μέχρι σήμερα μπορεί και να νόμιζαν πως οφειλόταν σε τεμπελιά και χαμηλή νοημοσύνη), με αποτέλεσμα να βρεθούν τρόποι που θα κάνουν την ζωή τους πιο εύκολη και πιο ωραία.

                   ΠΗΓΕΣ

 

  • Φυλλάδιο ΟΕΔΒ
  • British Dyslexia Association
  • Learning Disabilities Journal, volume 8, No 2.
 
Top